Simptomat, shkaqet, diagnostikimi dhe trajtimi i pagjumësisë

Pagjumësia(insomnia) është një çrregullim gjumi në të cilin njerëzit kanë probleme me gjumin.
Ata mund të kenë vështirësi të bien në gjumë ose të qëndrojnë në gjumë për aq kohë sa dëshirojnë, kështu e përshkruan pagjumësinë psikologia klinike Edona Isufi nga Qendra për Zhvillim.
“Pagjumësia zakonisht pasohet nga përgjumja gjatë ditës, energjia e ulët, nervozizmi dhe një humor i dëshpëruar. Mund të rezultojë në një rrezik të shtuar të përplasjeve të automjeteve, si dhe në probleme me fokusimin dhe të mësuarit. Pagjumësia mund të jetë afatshkurtër, që zgjat me ditë ose javë, ose afatgjatë, që zgjat më shumë se një muaj”, ka thënë Isufi për portalin rtv21.tv
Cilat janë shkaqet që paraqitet pagjumësia sipas psikologes Isufi?
“Pagjumësia mund të ndodhë në mënyrë të pavarur ose si rezultat i ndonjë problemi tjetër. Kushtet që mund të rezultojnë në pagjumësi përfshijnë stresin psikologjik, dhimbjen kronike, dhimbjet si e zemrës, hipertiroidizmin, menopauzën, medikamente të caktuara dhe barna të tilla si kafeina, nikotina dhe alkooli. Faktorë të tjerë rreziku përfshijnë punën në ndërrime të natës dhe apnea e gjumit. Shumë gjëra mund të kontribuojnë në zhvillimin e pagjumësisë duke përfshirë faktorët mjedisorë, fiziologjikë dhe psikologjikë, duke përfshirë: Stresorët e jetës duke përfshirë punën tuaj, marrëdhëniet, vështirësitë financiare dhe më shumë. Mënyra e pashëndetshme e jetesës dhe zakonet e gjumit. Çrregullime ankthi, depresion dhe/ose probleme të tjera të shëndetit mendor. Sëmundjet kronike si kanceri. Dhimbje kronike për shkak të artritit, fibromialgjisë ose kushteve të tjera. Luhatjet e hormoneve për shkak të menstruacioneve, menopauzës, sëmundjeve të tiroides ose çështjeve të tjera”, ka thënë psikologia.
Si ndikon në zhvillimin psikologjik pagjumësia?
“Me kalimin e kohës, mungesa e gjumit ose gjumi me cilësi të dobët mund të ndikojë negativisht në shëndetin tuaj fizik si dhe ate mendor. Pagjumësia mund të kontribuojë në gjendjen emocionale ku mund te shfaqen crregullime te ndryshme te humorit, pastaj mund te shfaqet shtimi ne peshe ndryshe siç njihet si obeziteti. Diabeti, Aksidente ngarje. Presioni i lartë i gjakut (hipertensioni), sëmundjet e zemrës dhe goditjet në tru”, shpjegoi më tej Isufi.
Por, si të luftohet insomnia?
“Disa ndryshime të stilit të jetesës mund të ndihmojnë gjithashtu në uljen e simptomave të pagjumësisë. Ju mund të dëshironi t’i jepni ato përpara se të kërkoni opsione shtesë ose medicinale. Shmangni kimikatet që prishin gjumin, si nikotina, kafeina dhe alkooli. Hani vakte më të lehta gjatë natës dhe të paktën dy orë para gjumit. Qëndroni aktiv, por ushtroni më herët gjatë ditës. Bëni një dush ose banjë të nxehtë në fund të ditës. Shmangni ekranet një deri në dy orë para gjumit. Mbajeni dhomën tuaj të gjumit të errët dhe të freskët dhe përpiquni ta përdorni vetëm për të fjetur. Shkoni në shtrat vetëm nëse jeni të lodhur. Ndersa nëse nuk ju zë gjumi brenda 20 minutave, atehere prefereohte qe te ngrieni nga shtrati”, ka thënë psikologia Isufi për portalin rtv21.tv
A konsiderohet çrregullim psikologjik?
“Pagjumësia është një çrregullim i gjumit në të cilin keni probleme të bini ose të qëndroni në gjumë. Gjendja mund të jetë afatshkurtër (akute) ose mund të zgjasë një kohë të gjatë (kronike). Mund të vijë dhe të shkojë gjithashtu. Pagjumësia akute zgjat nga 1 natë deri në disa javë. Pagjumësia është kronike kur ndodh të paktën 3 netë në javë për 3 muaj ose më shumë”, ka thënë Isufi.
Ka raste kur preferohet përdorimi i medikamenteve të gjumit, si ndikojnë ato në zhvillimin e trurit?
“Medikamentet: Ndryshimet e sjelljes dhe stilit të jetesës mund të ju ndihmojnë më së miri të përmirësoni gjumin tuaj për një afat të gjatë. Megjithatë, në disa raste, marrja e medikamenteve të gjumit për një kohë të shkurtër mund të ju ndihmojë të flini. Mjekët rekomandojnë marrjen e ilaçeve të gjumit vetëm herë pas here ose vetëm për një kohë të shkurtër. Ata nuk janë zgjedhja e parë për trajtimin e pagjumësisë kronike. Kjo mund të manifestohet si insomnia iniciale(vështirësi në zënien e gjumit),zgjimi i hershëm në mëngjes ose gjumi i fragmentuar(kur gjumi nuk zgjatë, por është me ndërprerje)”, ka thënë më tej psikologia Isufi.
Psikologia Isufi foli edhe për fazat e trajtimit, ku tha se ka të tilla raste kur gjumi përmirësohet vet.
“Pagjumësia afatshkurtër shpesh përmirësohet vetë. Për pagjumësinë kronike, ofruesi juaj i kujdesit shëndetësor mund të rekomandojë: Terapia konjitive e sjelljes për pagjumësinë: Terapia (CBT është një ndërhyrje e shkurtër dhe e strukturuar për pagjumësinë që ju ndihmon të identifikoni dhe zëvendësoni mendimet dhe sjelljet që shkaktojnë ose përkeqësojnë problemet e gjumit me zakone që nxisin gjumin e shëndoshë. Ndryshe nga medikamentet e gjumit, CBT ju ndihmon të kapërceni shkaqet themelore të problemeve tuaja të gjumit”, përfundoi Isufi./21Media