Gjërat kryesore që duhen ditur rreth ofertës së Ukrainës për t’u anëtarësuar në BE
Komisioni i Bashkimit Evropian tha të premten se Ukraina duhet të konsiderohet një shtet kandidat. Tani i takon 27 vendeve anëtare të BE-së të vendosin nëse janë dakord apo jo me opinionin e Komisionit.
Në një analizë të publikuar në CCN jepen gjërat kryesore që duhen ditur rreth ofertës së Ukrainës për t’u anëtarësuar në BE:
Cili është procesi për t’u bërë pjesë e BE-së? Në letër, procesi është relativisht i thjeshtë. Një vend aplikon dhe Komisioni jep një vendim nëse duhet të konsiderohet apo jo për kandidaturë. Siç ka të ngjarë të ndodhë me Ukrainën, Komisioni ndoshta do të paraqesë disa mënyra për vendet anëtare për të pranuar një kandidat të ri.
Siç e bëri të qartë presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen të premten, Ukraina do të duhet të përmbushë një sërë kriteresh përpara se të fillojnë negociatat e duhura të pranimit, edhe nëse 27 vendet e BE-së bien dakord të pranojnë statusin e saj kandidat javën e ardhshme.
Kriteret e Kopenhagës janë një treshe mjaft e errët kërkesash që BE-ja duhet të jetë e kënaqur që një shtet kandidat ka përmbushur në mënyrë që të hyjë në negociatat e duhura të anëtarësimit. Ata fokusohen në faktin nëse ai vend ka apo jo një ekonomi funksionale të tregut të lirë, nëse institucionet e vendit janë të përshtatshme për të mbështetur vlerat evropiane si të drejtat e njeriut dhe interpretimin e BE-së për sundimin e ligjit dhe nëse vendi ka një demokraci funksionale dhe gjithëpërfshirëse.
Pasi vendi të ketë konsideruar se i ka përmbushur këto kritere, ata mund të fillojnë 35 kapitujt e negociatave të BE-së, tre të fundit prej të cilëve kthehen në disa fusha të kritereve të Kopenhagës.
Pastaj, kur liderët e shteteve anëtare të BE-së të kenë rënë dakord, ai duhet të ratifikohet në Parlamentin e BE-së dhe nga degët legjislative të qeverisë së çdo shteti anëtar.
Si ndihen vendet e BE-së për anëtarësimin e Ukrainës në BE? Këtu fillon të ndërlikohet. Ndërsa BE-ja dhe 27 anëtarët e saj e kanë mbështetur gjerësisht Ukrainën në përpjekjet e saj për luftë, të kesh një vend që aktualisht është në luftë të fillojë procesin e pranimit ngre të gjitha llojet e çështjeve.
Ka një numër shtetesh kandidate që kanë qenë në procesin e anëtarësimit për vite me radhë dhe në disa raste u është ngadalësuar proceso për shkak të paqëndrueshmërisë politike të brendshme. Një shembull i kësaj është rasti i Turqisë, aplikimi i së cilës është ngrirë në thelb pas frikës për një rrëshqitje mbi sundimin e ligjit dhe të drejtat e njeriut. Fillimi i procesit me një vend aktualisht në luftë do të ngrejë pyetje nga shtetet e tjera kandidate, të cilëve u janë ngrirë aplikimet në mënyrë të ngjashme.
Ekzistojnë gjithashtu shqetësime reale se Ukraina është shumë larg nga përmbushja e kritereve të Kopenhagës. Sipas Indeksit të Perceptimit të Korrupsionit 2021 të Transparency International, Ukraina është e 122-ta në listën e saj me 180 vende. Për krahasim, Rusia është në vendin e 136-të. Duke pasur parasysh se pjesë të Ukrainës janë aktualisht të pushtuara nga Rusia dhe mund të kalojë shumë kohë pas përfundimit të luftës, është e vështirë të parashikohet nëse kjo përmirësohet apo përkeqësohet në vitet e ardhshme. Disa zyrtarë të BE-së kanë shprehur gjithashtu frikën se pas luftës, është e vështirë të thuhet se si do të duken të drejtat e njeriut brenda Ukrainës.
Sa kohë do të duhej? Vërtet varet nga gjendja në të cilën ndodhet Ukraina kur të përfundojë lufta. Duket shumë e pamundur që Ukraina të jetë afër përmbushjes së kritereve për të filluar negociatat për një periudhë të konsiderueshme kohore pas përfundimit të luftës. Përveç projektit të rindërtimit, Ukrainës do t’i duhet të kalojë nga një vend që vepron nën shkallë të ndryshme të ligjit ushtarak dhe shtetrrethimit në një demokraci funksionale.
Koha mesatare për anëtarësimin e një vendi në BE është katër vjet e 10 muaj, sipas institutit londinez, Mbretëria e Bashkuar në një Evropë në Ndryshim. Shtetet anëtare që mund të konsiderohen si një lloj plani për anëtarësimin e Ukrainës – Bullgaria, Rumania, Polonia, Sllovenia – ishin të gjitha mbi kohën mesatare të pritjes.
Çfarë do të thotë anëtarësimi në BE për Ukrainën? Ukraina do të ishte një anëtare e bllokut më të madh tregtar në botë, tregut të vetëm të BE-së dhe bashkimit doganor, dhe do të kishte mbrojtjen e gjykatave të BE-së dhe aksesin në buxhetin e BE-së.
Anëtarësimi në BE do ta vendoste gjithashtu Ukrainën shumë qartë në klubin e vendeve që konsiderohen të jenë pjesë e aleancës perëndimore dhe rendit botëror të udhëhequr nga SHBA./21Media