BBC: Kosova dhe Serbia, vendet ku fqinjët nuk pinë së bashku as kafe

BBC i kushton artikull qytetarëve të Luginës së Preshevës, përmend mundësinë e shkëmbimit të territoreve!

Është etnia juaj që përcakton se ku pini kafe në qytetin serb të Bujanovcit, afër kufirit me Kosovën, “Shqiptarët dhe serbët nuk përdorin të njëjtat bare”, thotë Valon Arifi, një shqiptar etnik.

Popullsia e qytetit është shumicë serbe, por në rajonin më të gjerë shqiptarët janë më të shumtë.

Kjo është arsyeja pse Lugina e Preshevës ka qenë në qendër të spekulimeve: a mund të jetë pjesë e marrëveshjes së shkëmbimit të territoreve për t’i dhënë fund armiqësisë midis Serbisë dhe Kosovës?

“[Njerëzit këtu]  pijnë kafe së bashku vetëm nëse bëjnë biznes”, thotë Valoni. “Por të pijnë kafe së bashku si shokë? Kjo nuk ndodh”.
“Ju mund të lexoni fjalëkalimin wi-fi: diçka si, “shqiptarët nuk janë të mirëpritur këtu” dhe në bare shqiptare, mund të jetë diçka e tillë kundër serbëve”, thotë ai.

Ndarja etnike është jetike në Luginën e Preshevës, një cep i varfër i Serbisë.

Ku jetoni, shkolla që ndjekin fëmijët tuaj, gjuha që flisni dhe nëse shkoni në një kishë apo xhami do të reflektojnë të gjithë origjinën tuaj.
Pse të shkëmbejmë territorin?, thuhet në artikullin nga BBC.

Që kur Serbia dhe Kosova luftuan një luftë të përgjakshme që përfundoi në 1999, marrëdhëniet kanë mbetur të tensionuara. Serbia kurrë nuk e njohu pavarësinë e Kosovës, të cilën kjo fundit e shpalli në 2008, vazhdon raporti i BBC-së

Por Bashkimi Evropian do që Serbia të arrijë një marrëveshje me fqinjin e saj përpara se të lëvizë në anëtarësimin e Beogradit në BE. Ndërkohë, Kosova kërkon njohje zyrtare në OKB e cila është bllokuar nga aleati i Serbisë, Rusia.

BBC tutje shkruan se disa e cilësojnë si të paimagjinueshme se zgjidhja për t’i dhënë fund ndarjes, mund të jetë një shkëmbim territori përgjatë vijave etnike. Kosova do të fitonte Luginën e Preshevës dhe rajoni më i madh serb i veriut të Kosovës do të bëhej pjesë e Serbisë. Por asgjë nuk është vendosur, dhe askush nuk e di se ku mund të nxirren kufij të rinj., thuhet në tekstin nga BBC.

Ndërsa bisedimet kanë ngecur në Bruksel, tensionet janë rritur – Kosova ka goditur me taksën 100% për mallrat serbe.

Në veri-perëndim të Bujanocit, edhe më afër kufirit me Kosovën, komuniteti i Tërnovcit është në tërësi shqiptar.

Propozimi që Lugina e Preshevës të bashkohet me Kosovën nuk është e re. Pas luftës, Tërnovci u bë një qendër për një forcë paraushtarake që luftoi Serbinë deri në vitin 2001 me qëllim që të arrinte pikërisht atë.

Ardiona Shabani nga Tërnovci duke u rritur, kurrë nuk kishte ndonjë shok serb dhe flet pak gjuhën serb.

“Nuk më pëlqen gjuha”, thotë ajo. “Nuk është interesante si anglishtja apo frëngjishtja.”
Nëna e saj Xhevahire nuk mund të pijë kafe me serbët që e njeh.
“Kemi jetuar në ish-Jugosllavi kur serbët dhe shqiptarët duhej të ishin të unifikuar”, reflekton ajo.
“Ky brez u rrit në një kohë lufte, kur u nxit urrejtja. Këto përvoja të ashpra i kanë bërë të rinjtë të largohen nga njëri-tjetri”, citon BBC.

Pak kilometra në lindje, është Rakovaci i cili është shtrirë përgjatë një rruge të kufizuar nga fushat e lakrës .

“Rakovaç është një fshat shumë i vjetër serb, nuk duam të jemi pjesë e Kosovës”, thotë Vukasin, i cili është në 20-tat e tij dhe nuk dëshiron që të publikohet mbiemri i tij.

Nëse kufiri do të ridrejtohej dhe Rakovac do të bëhej pjesë e Kosovës, a do të kishte rrezik të dhunës?
“Kjo mund të ndodhë”, thotë Dragoslav, i cili si shumë këtu është i papunë dhe gërvishtjet që jetojnë nga prerja dhe shitja e drurit.

Të lodhur nga politika, Stojko Janic tregon për humnerën që është rritur mes komuniteteve.

“Kam punuar me shqiptarët për 17 vjet”, kujton ai. “Kam pasur miq më të mirë mes tyre sesa ka pasur në mesin e serbëve. Ata ende duan të jenë miqtë e mi, por kanë frikë të takohen me mua, sepse do të shihen si tradhtarë të komunitetit të tyre”.

Në një arenë, së paku, lidhjet janë ende të falsifikuara përgjatë ndarjes në Luginën e Preshevës.

Në ekipin basketbollit në Play 017 në Bujanoc, të rinjtë me origjinë serbe, shqiptare dhe rome trajnohen së bashku.

“Kur isha duke u rritur ne të gjithë kemi luajtur së bashku, por gjërat ndryshuan këtu për shkak të luftës”, thotë themeluesi i klubit Nenad Stajiç, i cili është serb.
“Unë kam një filozofi: kudo në botë, fëmijët qajnë të njëjtën gjë, nuk ka dallim midis tyre. Të rinjtë këtu mësojnë të jetojnë së bashku, të punojnë së bashku dhe të bëhen miq”.

Hevzi Imeri, etnikisht shqiptar dhe Danilo Dabetic i cili është serb, janë të dy lojtarë aspirantë profesionistë dhe miq të mirë.

“Danilo është si miqtë e mi shqiptarë, vetëm ai flet një gjuhë tjetër”, thotë Hevzi, i cili flet mirë serbisht.

Dhe kjo është një partneritet që sfidon ndarjen e madhe të kafesë dhe kulturës në Bujanoc.

“Ne po shkojmë të pimë kafe, të rrihemi, të shkojmë së bashku në ditëlindje”, thotë Danilo.

Por gjithçka mund të ndryshojë nëse kufijtë e Luginës së Preshevës do të reduktohen, përfundon raporti i BBC- së./21Media