Petritsch: Nuk duam një Republikë Serbe brenda Kosovës, sjell konflikt të vazhdueshëm

 

Ish i dërguari i BE-së për Kosovën , ambasadori Wolfgang Petritsch, tha se bashkësia ndërkombëtare nuk e do një pjesë veriore sovrane brenda një shtetit sovran të Kosovës. Kjo sipas tij do të nënkuptonte një vazhdimësi të konfliktit.

Në një bisedë me RTV21 Petritsch tha se as SHBA-ja dhe as evropianët nuk duan që të krijojnë një entitet të ri në Kosovë në modelin e Republikës Serbe, por bëri me dije se themelimi i Asociacionit do t’i ishte një shenjë pozitive për BE-në. Ambasadori Petritsch tha se duhet të shfrytëzohet ky moment për të përmbyllur procesin me Serbinë, që çon drejt njohjes de facto të Kosovës dhe nënvizoi se çfarëdo rikthimi i Presidentit Trump në administratën e SHBA-së do të mund të rezultonte me vështirësi për kryeminstrin Kurti dhe Kosovën.

RTV21: Dua ta nis këtë intervistë me zgjedhjet e ardhshme në Serbi, një proces që duket se përcakton të ardhmen e këtij vendi në skenën e brendshme, por edhe në marrëdhëniet me fqinjët e saj, përfshirë Kosovën. A mund të jenë këto zgjedhje një ndryshim paradigm për Serbinë, në këtë moment?

 Petritsch: Epo, sigurisht, këtu jemi edhe pak ditë larg nga zgjedhjet. Nuk i dimë rezultatet. Prandaj, do të ishte vetëm si spekulim nëse do të jetë një ndryshim paradigme në anën serbe. Besoj se është e qartë tani në Beograd, është e qartë për presidentin Vuçiq dhe bashkëpunëtorët e tij të mendojë se bashkësia ndërkombëtare pret tani, nga të dyja palët, më duhet të them, të veprojnë më me vendosmëri dhe të ecin më shpejt drejt një rezultati. Megjithatë, më duhet t’ju them se këto janë vetëm një nga shumë zgjedhje, shumë zgjedhje vendimtare, të paktën dy që do të zhvillohen vitin e ardhshëm. Dhe një janë, sigurisht, zgjedhjet evropiane, pas së cilave do të shohim komisionin e ri ndoshta një përfaqësues të ri të lartë për politikën e jashtme dhe politikat e sigurisë, dhe më pas zgjedhjet në Shtetet e Bashkuara, të cilat mund të jenë edhe më vendimtare për të gjithë procesin, normalizimin ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës.

RTV21: Ambasador, zgjedhjet, sigurisht, prodhojnë rezultatet e tyre në fund të ditës. Por unë do të doja t’ju pyesja për dy nëse: fillimisht nëse Vuçiq humbet zgjedhjet, a do të shohim vështirësi në proceset në Ballkan? Si të fitohet besimi në establishmentin e ri e të pasprovuar politik që mund të lind në Serbi?

Petritsch: Eshtë e qartë, se jemi në fushën e gjerë të spekulimeve, ende. Por mendoj se nëse z.Vuçiq mbetet në pushtet, do të ketë më shumë vazhdimësi për sa i përket marrëdhënieve me Bashkimin Evropian dhe bashkësinë ndërkombëtare dhe me Shtetet e Bashkuara, në veçanti. Sigurisht, nuk do ta bëjë më të lehtë për Prishtinën, meqë për fat të keq, duket se kimia, marrëdhënia personale mes Presidentit Vuçiq dhe kryeministrit Kurti është mjaft e tendosur. Mund t’ju them, se kam qenë në takime në Austri ndërmjet Presidentit Vuçiq dhe Presidentit Thaçi dhe përshtypja ime ishte se këta dy njerëz janë profesionistë të vërtetë politikë, që dijnë se duhet të luftojnë për vendin e tyre, por njëkohësisht, gjithashtu duhet të gjejnë një kompromis. Këtë lloj të frymës së përbashkët nuk e shoh ndërmjet aktualisht liderëve në Beograd dhe në Prishtinë. Por, do të shohim se cili do të jetë rezultati. Shpresoj se do të nxjerr një qeveri të qëndrueshme, në Beograd dhe kjo qeveri pastaj, nga ana tjetër, merr situatën në dorë. Nuk e di, por nëse kjo me të vërtetë do të ndodhë ende në rrjedhën e vitit 2024, për shkak të dy zgjedhjeve të lartpërmendura. Kam frikë se në 2024 shqetësimi mbizotërues do të jetë për sigurinë, sigurinë në kufi, siguri në Kosovë, veçanërisht në pjesën veriore. Dhe bashkësia ndërkombëtare është më e vendosur tani në mendimin se Banjska nuk duhet të përsëritet ose nuk duam ta shohim sërish një tjetër incident të tillë, një incident të përgjakshëm i cili, sigurisht, pothuajse e prishi procesin e dialogut. Nëse ndodh për herë të dytë ndoshta nënkupton fundin e procesit të dialogut. Këtë, besoj unë, askush, as Beogradi as Prishtina nuk e dëshiron, veçanërisht dhe definitivisht jo Brukseli që kjo të ndodhë.

RTV21: Ju ngritët disa çështje këtu, por gjithsesi do të mbetem tek nëse e dytë dhe sigurisht, për shembull, nëse Presidenti Vuçiq fiton zgjedhjet dhe shumicën në zgjedhje, a do të shohim një pamje të vjetër në dialogun me Prishtinën? Ju thatë se nuk ka kimi ndërmjet Presidenti Vuçiq dhe Kryeministrit Kurti.

Petritsch: Dua të them, këtë e shoh si një nga problemet kryesore, në fakt pengesë duhet të them, ku besoj se të dyja palët. në veçanti z. Kurti duhet të shohë se një kompromis, një hap drejt një zgjidhjeje konstruktive do të jetë e nevojshme sepse shtytja kryesore e kompromisit do të duhet të përballohet nga Beogradi. Po. E dini, diskutimet kanë vazhduar në Beograd se Kosova ende nuk është e humbur, ekziston një ndjenjë e tillë se është bërë një padrejtësi e madhe. Prandaj e gjitha duhet të dekonstruktohet. Unë mendoj se do të ishte shumë, shumë e dobishme nëse Prishtina, nëse z. Kurti bën një hap drejt z. Vuçiq dhe në fakt ky hap, një hap i madh, për mua, do të ishte që kryeministri të thotë, mirë, ne jemi tani duke punuar në Asociacion, ne duam të bëjmë një propozim dhe pastaj le të vazhdojmë të flasim.

RTV21: Ju keni takuar z. Kurti, a ia keni thënë këtë çfarë po më thoni sot? Petritsch: Po, e kam bërë. Rastësisht e kam takuar disa javë më parë këtu në Vjenë, dua të them, ishte një takim i shkurtër, por në fakt e theksova se koha është në të vërtetë thelbësore. Sepse nuk mendoj se do të ishte meqë fillimisht dy palë zgjedhje do të zhvillohen dhe në zgjedhjet evropiane patjetër nënkupton një lëvizje në anën e djathtë të spektrit politik, por më e rëndësishmja, më vendimtare, nëse në Shtetet e Bashkuara Presidenti Trump rikthehet, atëherë besoj se do të ishte shumë e vështirë, mund të rezultojë shumë e vështirë për z. Kurti dhe Kosovën, si e tillë. Kështu që, mendoj, se çfarëdo që mund të ndodhë tani, duhet të mbetet në duart e dy liderëve, më shumë se të aktorëve të jashtëm në rastin e Shteteve të Bashkuara, jo aq të parashikueshëm dhe jo aq pozitiv, mbështetës për zgjidhjen e problemit.

RTV21: Mund të jem shumë i drejtpërdrejtë? A i kuptoi zoti Kurti të gjitha këto shpjegime qe po më jepni sot?

Petritsch: Epo, dua të them, ishte shkurt. Unë në thelb i thashë atij se duhet ta shpejtojmë vërtet gjithë procesin tani dhe se Asociacioni do të ishte e rëndësishëm që të jepej një shenjë e qartë, një shenjë pozitive për Bashkimin Evropian. Ne jemi duke punuar për të. ne duam një zgjidhje, sepse kam theksuar se nuk do të doja ta shihja një problem tjetër me Trumpin ose me z. Grenell.

RTV21: Z. Ambasador, mund t’ju pyes, a eshte e mundur te behet nje zgjidhje me ata që e vlerësohet, ta quaj, me kokëfortësi janë duke mbajtur qëndrimet e tyre të palëkundura si z. Kurti dhe z. Vuçiq?

Petritsch: Unë jam besoj fort se kjo është e mundur. Mendoj se është mirë për vendin të kesh një lider të fortë, por është gjithashtu shumë e rëndësishme që liderët e fortë ta kuptojnë se forca qëndron edhe në kompromis. Forca qëndron tek qasja tek kundërshtari juaj. Forca është diçka e cila nuk është vetëm mbrojtëse dhe jo vetëm për të parandaluar diçka, ajo gjithashtu hap dyer të reja. Mendoj se do të ishte jashtëzakonisht e rëndësishme e them se do të jepte më shumë sovranitet Kosovës dhe Serbisë. Nëse dy liderët mendojnë se të dy janë të bindur se duhet bërë, e dini, nuk bazohen shumë në aktorët e jashtëm sepse ata mund të ndryshojnë. Dhe ndoshta ata që vijnë të rinj ose në rastin e z. Trump, të rinj të vjetër, atëherë ndoshta një lojë e re hapet, që nuk do të jetë shumë në favor të një zgjidhjeje pozitive. Ky është mendimi im personal. Unë duhet të shtoj. e di që ne, natyrisht, të gjithë e shpresojnë atë që gjërat do të shpërfaqen në atë mënyrë që aktorët racionalë do të vazhdojë të jenë në pozita si Presidenti Biden tani. Gjithashtu kemi një ambassador shumë të rëndësishëm tani në Beograd, ambasadori atje, të cilin e njoh shumë mirë dhe i cili e njeh rajonin, më mire se kushdo tjetër në administratën Biden. Unë mendoj se kjo është diçka që duhet të shfrytëzohet dhe të sjell dobi.

RTV21: Ambasador, ju po përmendni dhe ju e keni përmendur disa here administratën e re në Shtetet e Bashkuara, duke përfshirë z. Trump, nëse kthehet sërish dhe z. Grenell nëse kthehet sërish. Pra një perspektivë e zymtë
perspektivë politike, për z. Kurti. Pse mendoni se SHBA mundet, në njëfarë mënyre me administratën e re Trump, si të thuash, ta godas Kosovën dhe kryeministrin Kurti?

Petritsch Sigurisht, kjo nuk është. kjo nuk është e sigurt. Është e qartë se gjithçka mund të ndryshojë. Dhe ne e dimë se z. Trump është mjaft i paparashikueshëm.
Por mund të rezultojë gjithashtu e kundërta. Une nuk e di. Por mendoj nëse duam
të qëndrojnë në terren të sigurt do të ishte një ide e mirë, me të vërtetë, të mund të ecet përpara, për të prodhuar diçka, për të qenë atje, për të vepruar në mënyrë proactive për të bërë propozime. dhe pastaj mund të shtoni. Kjo është gjithashtu
çfarë e bën politikën. Pasi prisni shumë gjatë, humbni nëse koha është e duhur, ju do të fitoni. Dhe unë mendoj se koha është tani për të bërë një hap përpara.

RTV21: Në rregull. A mund t’ju pyes: në realitet opinion në Kosovë and Serbi është mbytur, ta përshkruaj kështu me idenë e Asociacionit, siç po përmendni Asociacionin në këtë bisedë gjithashtu. Çështja është se ekziston një lloj kushtëzimi: Themelimi i Asociacionit në këmbim të normalizimit të marrëdhënieve. A mund të besojnë kosovarët se ata nuk do të jetojnë në një shtet
ku të drejtat e komunitetit serb janë jashtë kuadrit kushtetues të Kosovës?

Petritsch: Kjo nuk duhet dhe nuk mund të ndodhë. Ne, komuniteti ndërkombëtar,
ne evropianët, kemi mësuar nga përvoja e Bosnies. Dhe ne e dimë se Republika
Srpskas iu dha statusi në Dejton dhe që atëherë ka qenë problem. Pra, ajo që ne nuk duam të shohim është një pjesë sovrane e veriut brenda një Kosove sovrane. Kjo nuk është diçka që komuniteti ndërkombëtar do të donte thjesht për arsyen se kjo do të nënkuptonte konflikt të vazhdueshëm.

RTV21: Pra, z. Ambasador a është dikush në Shtetet e Bashkuara dhe në Bashkimin Evropian, gati për t’ia konfirmojë Kosovës se nuk do të ketë një Asociacion të tillë me, ta quaj, pushtet ekzekutiv? Siç e dini, siç e shohim sot,
ka shumë diskutime për draft statutin që është dorëzuar në Kosovë dhe te njerëzit e tjerë nga partitë politike.

Petritsch: Dua të them, në të gjitha bisedat e mia që kam zhvilluar në Shtetet e Bashkuara, dhe së fundmi isha gjithandej Evropës kudo që kam kontakte kohët e fundit kam pasur një bisedë shumë interesante me ish amabasadorin amerikan në Kroaci, Ambasador Peter Galbraith këtu në Vjenë, dhe ai gjithashtu ma konfirmoi
qartë se amerikanët nuk janë në anën e një Republika Srpska tjetër. Kështu që kjo,
mund të jeni të sigurt, nuk do të ndodhë, siç them unë, sepse prodhoi më shumë probleme sesa zgjidhi. Megjithatë, nga ana tjetër, mendoj se duhet të jetë e qartë për z. Kurti dhe për Prishtinën se dhënia e të drejtave bazë për pakicën në pjesën veriore, për pakicën Serbe në Kosovë, do të thotë në veçanti se ka edhe detyrime
brenda. Ju jap një shembull: nuk e dimë si rrjedhin paratë nga Serbia në pjesën veriore të Kosovës. Ne duam të shohim transparencë, ne duam të shohim përgjegjësi të pushtetit qendror në Prishtinë, ne duam të shohim bashkëpunim
ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës në atë në të gjitha këto çështje. Përndryshe, ky nuk është një traktat. Dhe mbani në mend, kur të bëhet Asociacioni dhe pasi të ketë marrëveshje dhe mbështetja që vjen nga Beogradi, kjo do të thotë rregullim, transparencë dhe në fund, njohje de facto se Kosova ka territorin e saj, sovranitetin e saj edhe në pjesën veriore të vendit.

RTV21: Por ne nuk po flasim në lidhje me njohjen, siç e shohim. Po flasim për normalizimin e marrëdhëniet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Askush nuk e përmend njohjen më.

Petritsch: Po. Kjo është arsyeja pse thashë de fakto jo de jure, por de fakto. Dua të them, si funksionon njohja, si lind sovraniteti? Në thelb, duke bërë një hap pas tjetrit, duke zgjidhur në mënyrë specifike problemet. Nëse Serbia vazhdon të mbështesë financiarisht, kulturalisht, administrativisht, ekonomikisht, vëllezërit e saj në Kosovë, kjo do të thotë se po kontrollohet. Se ka kontrolle dhe balanca.
Nëse nuk ka kontrolle dhe balanca siç ndodh tani, gjërat duke ndodhur, struktura lloj mafioze, nuk mund ta dimë. Nuk e dimë nga vijnë paratë. A përfshihet krimi apo jo? Çfarë rregullohet realisht? Pra, është shumë në interes të sovranitetit të Kosovës për të gjetur një zgjidhje të mirë dhe positive, në frymën e kompromisit.

RTV21: Dhe ju besoni se z. Kurti do të jenë të gatshëm të bëjnë një kompromis?

Petritsch: Kam besim. Sa herë që takohem me z. Kurti, mund të të them
më ka bërë shumë përshtypje intelekti i tij. me njohurinë e tij dhe se ai është
në fakt një politikan racional. Po. dhe qartë i ka interesin e vendit të tij numër një, që është e natyrshme, që është legjitime. Ajo që ndonjëherë mungon është ndoshta pak më shumë fleksibilitet në politikën e tij, kështu që ai të lëviz më afër qëllimit të një shteti ku komuniteti serb mund të jetojë në paqe së bashku me shumicën shqiptare të Kosovës.

RTV21: A mund t’ju pyes z. Ambasador ju keni përmendur sigurinë, keni përmendur Banjskën, keni përmendur sulmin që ka ndodhur në shtator, më 24 shtator të këtij viti në pjesën veriore të Kosovës. A i doli situata nga duart e bashkësisë ndërkombëtare, kur ndodhi ky sulm përfshirë edhe tensionet e tjera
në pjesën veriore të Kosovës?

Petritsch: Duket se erdhi paksa si një surprizë nga njëra anë, sepse ndoshta
bashkësia ndërkombëtar nuk ishte aq e përgatitur. Por me sa di unë, meqë tani ka një qartësi të të kuptuarit se KFOR duhet të forcohet. Kjo është e qartë edhe për ne, edhe Beogradin, se kjo është në interes edhe të serbëve që jetojnë në pjesën veriore dhe për këtë arsye, besoj se e kemi nxjerrë mësimin. Edhe Beogradi edhe Prishtina gjithashtu kanë mësuar mësimin dhe në mënyrë që ky incident
nuk duhet të përsëritet.

RTV21: Dhe së fundmi keni thënë nje here kohët e fundit se vetëm në fund të 2024 ose fillim të 2025, mund të shohim një fazë të re në marrëdhënie dhe një lëvizje që çon në një normalizim në Ballkanin Perëndimor. Kështu që duhen më shumë përpjekje për të ecur përpara. Ju jeni duke pritur për të pare cfarë ndodh pas 2025?

Petritsch: Absolutisht. Unë mendoj se nëse e vlerësojmë, do të shohim se në 2024 për shkak të zgjedhjeve, ka pak potencial për ndryshim dhe për progres dhe është e qartë. Por le të jemi të përgatitur dhe megjithatë ta shfrytëzojmë vitin
gjithashtu për të avancuar konsideratat teknike dhe bisedimet dhe negociatat teknike, qoftë në nivelin teknik qoftë në nivelin njerëzor, të lehtësohet situata. Mendoj se do të ishte gjithashtu një ide e mire nëse z. Kurti iu qaset serbëve

të Kosovës, qytetarëve të rëndomtë që jetojnë atje nuk po flas për politikë, por për
marrëdhëniet private dhe personale. Gjestet e pajtimit, gjeste të këtilla se jeni të përfshirë në shtet mendoj se kjo do të ndihmojë shumë. Mund të mos ndihmojë menjëherë, por mund t’ju them për një afat të gjatë në një afat të mesëm dhe të gjatë ky llloj i hapave të pajtimit duhet të fillojë përfundimisht. Nuk mund të besojmë, nuk mund të besojmë ose mendojmë se vetëm një traktat, vetëm nënshkrim një letër do të ndryshojë situatën. Bëhet fjalë për qeniet njerëzore
që do ta ndryshojnë situatën. Dhe kjo ndoshta duhet të jetë diçka për të cilën z. Kurti, si dhe z. Vuçiq duhet të mendojnë./21Media